Bùi Hữu Thược – LINH HỒN LANG BẠT – HÀNH TRÌNH ĐI TÌM CHỖ ĐỨNG TINH THẦN CỦA CON NGƯỜI

Trong đời sống hiện đại, con người không thiếu tiện nghi, không thiếu kết nối, nhưng lại thiếu một điều quan trọng hơn cả: cảm giác được thuộc về mình. Thuộc về một không gian sống tử tế, một hệ giá trị đáng tin cậy, hay đơn giản là thuộc về chính mình. Linh hồn lang bạt – tập truyện ngắn của Bùi Hữu Thược – được viết ra từ chính cảm thức ấy.

Đây không phải là cuốn sách kể những câu chuyện giật gân hay bi kịch dữ dội. Những gì hiện diện trong Linh hồn lang bạt là đời sống quen thuộc, gần gũi đến mức người đọc có thể bắt gặp chính mình trong từng nhân vật: những con người lương thiện nhưng lạc lối, những gia đình tưởng yên ấm mà rạn nứt từ bên trong, những lựa chọn nhỏ bé nhưng để lại hậu quả dài lâu. Các câu chuyện lặng lẽ mở ra, không ồn ào, không áp đặt, để người đọc tự cảm nhận và suy ngẫm.

 “Lang bạt” trong tập truyện không chỉ là sự rời bỏ làng quê, gia đình hay một nơi chốn cụ thể. Đó còn là trạng thái tinh thần khi con người cảm thấy mình không còn chỗ đứng vững chắc trong đời sống. Nhân vật của Bùi Hữu Thược vẫn sống, vẫn làm việc, vẫn yêu thương, nhưng đâu đó trong sâu thẳm, họ hoang mang trước sự thay đổi của các chuẩn mực đạo lý, trước những giá trị từng được tin cậy nay trở nên mong manh.

Từ truyện Bỏ làng, người đọc bắt gặp hình ảnh một cô giáo rời quê không phải vì khao khát tự do, mà vì không còn chịu đựng nổi sự biến dạng của môi trường giáo dục từng được xem là thiêng liêng. Làng quê – nơi từng bảo chứng cho nề nếp, đạo lý và tình người – dần bị cuốn vào vòng xoáy lợi ích. Sự ra đi ở đây không mang dáng dấp phiêu lưu, mà là một phản xạ tự vệ đầy đau đớn.

Đến với Linh hồn lang bạt – truyện mang tên tập sách – bi kịch được đẩy sâu hơn vào đời sống nội tâm. Nhân vật Sự là một người tốt bụng, nhiệt tình, sẵn sàng giúp đỡ bạn bè, nhưng chính lòng tin ấy đã đẩy anh vào vòng nợ nần, khiến gia đình tan nát. Khi mọi thứ sụp đổ, anh không chỉ mất nhà cửa, mà còn mất phương hướng sống, mất luôn thể xác và cả nơi tá túc linh hồn. “Linh hồn” trong truyện trở thành hình ảnh ẩn dụ cho con người bị bật rễ, không biết mình còn thuộc về đâu.

Một sắc thái khác của sự lang bạt tinh thần được thể hiện trong Nhận diện. Nhân vật “hắn” không phải kẻ xấu theo nghĩa thông thường. Anh ta không gây ra bi kịch lớn, nhưng liên tục thỏa hiệp với cái sai để được yên ổn leo cao, chui sâu. Những do dự, né tránh, những ánh nhìn dè chừng ngay cả với người thân cho thấy một kiểu đánh mất mình rất phổ biến trong đời sống hôm nay. Truyện khiến người đọc giật mình bởi sự quen thuộc: đôi khi, cái khiến con người xa rời chính mình không phải là một biến cố lớn, mà là chuỗi nhượng bộ nhỏ bé kéo dài. Kể ra tác giả đi sâu vào “dựng truyện”  ít kể đi, truyện này sẽ đạt hiệu quả cao hơn

Trong Khoe của, tác giả đưa người đọc đến một không gian xã hội khác, nơi vật chất trở thành thước đo giá trị. Khoe khoang không chỉ để hơn thua, mà là cách con người tìm kiếm sự công nhận khi nhân cách không còn đủ sức bảo chứng vị thế. Những đồ vật được nâng lên như biểu tượng quyền lực, trong khi mối quan hệ giữa người với người ngày càng trở nên mong manh.

Một trong những truyện gây ấn tượng đặc biệt là Chuyện của cột đèn. Nhân vật kể chuyện là một cột đèn – biểu tượng của ánh sáng và trật tự. Bằng thủ pháp nhân hóa giàu sáng tạo, tác giả để cột đèn tự kể về “đời mình”, về sứ mệnh từng được giao phó và cách nó bị lợi dụng, bị biến dạng theo thời gian. Truyện gợi lên một câu hỏi day dứt: khi ngay cả ánh sáng cũng có thể bị tha hóa, con người sẽ bám víu vào đâu để giữ niềm tin? Đây không chỉ là một truyện ngắn, mà là một bản cáo trạng văn học về sự đảo lộn giá trị trong xã hội hiện đại, nơi ánh sáng có thể trở thành bóng tối, và thần linh có thể bị biến thành công cụ của con người.

Các truyện Đầu thai và May mà bị lừa tiếp tục mở rộng chiều sâu suy tư của tập sách. Đầu thai không đi theo lối kể huyền bí, mà sử dụng yếu tố tâm linh như một cấu trúc đạo đức, nơi con người khao khát làm lại khi hiện tại đã bít lối. May mà bị lừa  tác phẩm đặt ra một câu hỏi có tính triết luận: phải chăng trong một xã hội chưa lành mạnh, sự thiệt thòi lại trở thành một hình thức cứu rỗi? Câu hỏi ấy không được trả lời trực tiếp, nhưng ám ảnh người đọc bằng chính logic hiện thực của câu chuyện.

Nếu nhiều truyện trong tập mang sắc thái trầm lắng, thì Giọt mặn của quả để lại một dư vị rất riêng. “Giọt mặn” không phải là vị của trái cây, mà là vị của đời sống thấm vào con người sau những va đập. Đạo lý trong truyện không đến từ lời dạy dỗ, mà hiện ra như một dư vị chậm, mặn và khó quên, buộc người đọc phải suy ngẫm.

Là một người làm giáo dục – dạy toán, đồng thời yêu thơ, âm nhạc và hội họa, Bùi Hữu Thược mang vào văn xuôi của mình một sự trăn trở bền bỉ về nhân cách con người. Anh không áp đặt kết luận, không lên giọng phán xét. Văn xuôi mộc mạc, tiết chế, giàu chi tiết đời thường giúp các câu chuyện thấm sâu một cách tự nhiên.

Linh hồn lang bạt là cuốn sách dành cho những ai từng cảm thấy hoang mang trước sự đổi thay của xã hội, từng tự hỏi mình đang sống đúng hay chỉ đang tồn tại. Cuốn sách không hứa hẹn những lời an ủi dễ dãi, nhưng mang lại sự đồng cảm lặng lẽ và chân thành.

Trong một thế giới nhiều biến động, đôi khi chỉ cần dừng lại để đọc chậm một cuốn sách, lắng nghe những câu chuyện rất người, cũng đủ để mỗi chúng ta tự hỏi và tự trả lời: làm thế nào để không đánh mất phần người của chính mình. Linh hồn lang bạt là một cuốn sách như thế.

Công bằng mà nói, khi nghe tin anh “nhập  hội”  ta không khỏi nghi ngờ, như bao cây bút vào “hội để mà chơi”. Nhưng Bùi Hữu Thược đã vượt lên mình, càng viết càng nắm bắt lấy nghề. Chất văn ngày càng linh hoạt. Đó là điều đáng mừng trong đội ngũ văn xuôi Xứ Thanh. Chúc mừng tác giả.

Nhà văn Từ Nguyên Tĩnh